ભરૂચ :
ગુજરાતના અગ્રણી ઔદ્યોગિક હબ તરીકે ઓળખાતા દહેજ ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં વીજ પુરવઠાની ગંભીર અનિયમિતતાએ ઉદ્યોગકારોની ચિંતા વધારી છે. જેટકો દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા વીજ પુરવઠામાં વારંવાર વોલ્ટેજ ડીપિંગ, અચાનક પાવર ફેલ્યોર અને લાંબા સમય સુધી ઝીરો પાવરની સ્થિતિ સર્જાતી હોવાની ઉદ્યોગકારોની ફરિયાદ છે. ગત અઠવાડિયે દહેજના લગભગ અડધા વિસ્તારમાં સતત 12થી 14 કલાક સુધી વીજ પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો હતો, જ્યારે હાલમાં પણ દરરોજ આશરે 4થી 5 કલાક સુધી અણધાર્યા પાવરકાપની સમસ્યા રહેતી હોવાના આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે.
દહેજ ઔદ્યોગિક વિસ્તાર માત્ર ભરૂચ કે ગુજરાત માટે જ નહીં, પરંતુ દેશના મહત્વના ઔદ્યોગિક વિસ્તારો પૈકીનો એક છે. અહીં કેમિકલ, પેટ્રોકેમિકલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, હેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સહિત અનેક પ્રકારના ઉદ્યોગો કાર્યરત છે. આવા ઉદ્યોગોમાં ઉત્પાદન પ્રક્રિયા સતત અને સ્થિર વીજ પુરવઠા પર મોટા પ્રમાણમાં નિર્ભર હોય છે. વીજ પુરવઠામાં અચાનક ખલેલ પડે અથવા વોલ્ટેજમાં ભારે વધઘટ થાય તો માત્ર ઉત્પાદન અટકતું નથી, પરંતુ મશીનરી, પ્રોસેસ સિસ્ટમ, કંટ્રોલ સિસ્ટમ અને અન્ય ઔદ્યોગિક સાધનોને પણ નુકસાન થવાની શક્યતા રહે છે.
ઉદ્યોગકારોના જણાવ્યા મુજબ, ગત અઠવાડિયે દહેજના આશરે અડધા વિસ્તારમાં લાંબા સમય સુધી વીજ પુરવઠો સંપૂર્ણપણે બંધ રહ્યો હતો. કેટલીક જગ્યાએ સતત 12થી 14 કલાક સુધી ઝીરો પાવરની સ્થિતિ સર્જાતા ઉદ્યોગોના ઉત્પાદન પર ગંભીર અસર પડી હતી. લાંબા સમય સુધી વીજળી ન મળતાં અનેક ઉત્પાદન એકમોમાં કામગીરી અટકાવવી પડી હોવાની રજૂઆતો થઈ છે. એક તરફ ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અટકાવવી પડે છે તો બીજી તરફ સંવેદનશીલ કેમિકલ અને અન્ય ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓમાં વીજ પુરવઠો ખોરવાય ત્યારે સલામતીના પ્રશ્નો પણ ઊભા થઈ શકે છે. પરિણામે ઉદ્યોગોએ વધારાની તકેદારી રાખવી પડે છે અને બેકઅપ સિસ્ટમ પર નિર્ભર રહેવું પડે છે. ગત અઠવાડિયાની મોટી વીજ સમસ્યા બાદ પણ પરિસ્થિતિ સામાન્ય થઈ નથી તેવી ઉદ્યોગકારોની ફરિયાદ છે. હાલમાં પણ દહેજના વિવિધ વિસ્તારોમાં દરરોજ આશરે 4થી 5 કલાક સુધી અણધાર્યો પાવરકાપ અથવા ઝીરો પાવરની સ્થિતિ સર્જાતી હોવાના આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે.સૌથી મોટી મુશ્કેલી એ છે કે વીજ પુરવઠો ક્યારે ખોરવાશે અને કેટલા સમય સુધી બંધ રહેશે તેની ચોક્કસ માહિતી ઉદ્યોગોને સમયસર મળતી ન હોવાની ફરિયાદ છે. પરિણામે ઉત્પાદનનું આયોજન, મશીનરીનું સંચાલન અને ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓનું મેનેજમેન્ટ મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
વીજ પુરવઠાની સમસ્યાનું તાત્કાલિક અને કાયમી નિરાકરણ નહીં આવે તો દહેજ એસ્ટેટના ઉદ્યોગકારો દ્વારા ઉગ્ર વિરોધ નોંધાવવાની ચીમકી આપવામાં આવી છે. જરૂર પડ્યે સમગ્ર મામલો રાજ્ય સરકારના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સુધી લઈ જવામાં આવશે તેવી પણ રજૂઆત ઉદ્યોગકારો તરફથી કરવામાં આવી છે. દહેજમાં રોજિંદા ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે વિશ્વસનીય વીજ પુરવઠો અત્યંત જરૂરી હોવા છતાં વારંવાર સર્જાતી વીજ સમસ્યાએ હવે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હોવાના આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે. ઉદ્યોગકારો દ્વારા તંત્ર પાસે માત્ર તાત્કાલિક પાવર સપ્લાય પુનઃસ્થાપિત કરવાની નહીં, પરંતુ વોલ્ટેજ ડીપિંગ અને વારંવારના પાવર ફેલ્યોરનું મૂળ કારણ શોધી કાયમી ટેકનિકલ ઉકેલ લાવવાની માગ કરવામાં આવી છે. જો આ સમસ્યાનો સમયસર ઉકેલ નહીં આવે તો દહેજના ઉદ્યોગોની ઉત્પાદન પ્રક્રિયા, મશીનરીની સલામતી અને ઔદ્યોગિક કામગીરી પર તેની અસર વધુ ગંભીર બની શકે તેવી ચિંતા ઉદ્યોગકારો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
વોલ્ટેજ ડીપિંગથી મોંઘી મશીનરી પર જોખમ માત્ર વીજળી સંપૂર્ણપણે બંધ થવાની સમસ્યા જ નહીં, પરંતુ વારંવાર થતું વોલ્ટેજ ડીપિંગ પણ ઉદ્યોગો માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય બન્યું છે. ઉદ્યોગકારોના જણાવ્યા પ્રમાણે વોલ્ટેજમાં અચાનક ઘટાડો કે વધઘટ થવાથી સંવેદનશીલ ઇલેક્ટ્રિકલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક સાધનો પર પ્રતિકૂળ અસર પડી શકે છે. દહેજમાં મોટા પાયે મોંઘી મશીનરી અને ઔદ્યોગિક સાધનો સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. આવા સાધનોમાં વારંવાર વીજ પુરવઠાની અનિયમિતતા સર્જાય તો સાધનોના કાર્યક્ષમ જીવનકાળ અને કામગીરી પર અસર થવાની સાથે મેન્ટેનન્સનો ખર્ચ પણ વધી શકે છે.
કરોડોના કાચા માલને નુકસાનનું જોખમ કેમિકલ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગોમાં અનેક પ્રક્રિયાઓ સતત નિયંત્રિત પરિસ્થિતિમાં ચલાવવામાં આવે છે. આવી પ્રક્રિયા દરમિયાન અચાનક વીજ પુરવઠો ખોરવાય તો ઉત્પાદન બેચને નુકસાન થવાની શક્યતા રહે છે. કાચો માલ, પ્રક્રિયા હેઠળનો માલ અને તૈયાર માલને પણ નુકસાન થઈ શકે છે.આ ઉપરાંત, ઉત્પાદન પ્રક્રિયા ફરી શરૂ કરવા માટે વધારાનો સમય અને ખર્ચ કરવો પડે છે. પરિણામે વીજ પુરવઠાની અનિયમિતતાની સીધી અસર ઉદ્યોગોની ઉત્પાદનક્ષમતા અને ઓપરેશનલ ખર્ચ પર પડવાની ચિંતા ઉદ્યોગકારો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
બેકઅપ લાઈનોના મેન્ટેનન્સ સામે પણ સવાલ ઉદ્યોગકારો દ્વારા બેકઅપ પાવર લાઈનો તથા વીજ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના નિયમિત મેન્ટેનન્સ અંગે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. લાંબા સમયથી વીજ પુરવઠાની સમસ્યા હોવા છતાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સ્થિતિની વ્યાપક ટેકનિકલ તપાસ અને જરૂરી સુધારાઓ પૂરતા પ્રમાણમાં કરવામાં આવ્યા છે કે નહીં તે અંગે ઉદ્યોગકારોમાં પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. ઉદ્યોગોની માગ છે કે સમગ્ર દહેજ ઔદ્યોગિક વિસ્તારના વીજ નેટવર્કનું સ્પેશિયલ મેન્ટેનન્સ હાથ ધરવામાં આવે અને લાઈનો, સબસ્ટેશન, ટ્રાન્સફોર્મર તથા બેકઅપ વ્યવસ્થાની ટેકનિકલ ચકાસણી કરવામાં આવે.
DIA દ્વારા અગાઉ પણ રજૂઆતો દહેજ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ એસોસિએશન (DIA) તથા સ્થાનિક ઉદ્યોગકારો દ્વારા વીજ પુરવઠાની સમસ્યા અંગે અગાઉ પણ સંબંધિત તંત્ર અને જેટકોના અધિકારીઓ સમક્ષ રજૂઆતો કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. વીજ પુરવઠાની સ્થિરતા, વોલ્ટેજ ડીપિંગ અને અચાનક પાવર ફેલ્યોર અંગે વારંવાર ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું હોવા છતાં સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ આવ્યો નથી તેવી ઉદ્યોગકારોની ફરિયાદ છે. ઉદ્યોગકારોનું કહેવું છે કે દહેજ જેવા મહત્વના ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં વીજ પુરવઠાની વિશ્વસનીયતા જાળવવી અત્યંત જરૂરી છે. વીજ પુરવઠાની સમસ્યા લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો તેની અસર માત્ર એકાદ ઉદ્યોગ પૂરતી મર્યાદિત રહેતી નથી, પરંતુ સમગ્ર ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટરની કામગીરી પર પડી શકે છે.
ઉદ્યોગકારોની મુખ્ય માગણીઓ ઉદ્યોગકારો દ્વારા વીજ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે નીચેની મુખ્ય માગણીઓ કરવામાં આવી રહી છે : દહેજ ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં વીજ પુરવઠો તાત્કાલિક ધોરણે સ્થિર કરવામાં આવે. વારંવાર થતા વોલ્ટેજ ડીપિંગનું કાયમી ટેકનિકલ નિરાકરણ લાવવામાં આવે. સમગ્ર વીજ નેટવર્કનું સ્પેશિયલ મેન્ટેનન્સ હાથ ધરવામાં આવે. બેકઅપ પાવર લાઈનોની તાત્કાલિક તપાસ અને જરૂરી મરામત કરવામાં આવે. વીજ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું વિસ્તૃત ટેકનિકલ ઓડિટ કરવામાં આવે. સબસ્ટેશન, ટ્રાન્સફોર્મર અને સંબંધિત વીજ સાધનોની ક્ષમતા તથા કામગીરીની સમીક્ષા કરવામાં આવે. લાંબા સમયના અણધાર્યા પાવરકાપને અટકાવવા અસરકારક બેકઅપ વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવે. આયોજિત મેન્ટેનન્સ અથવા વીજકાપ અંગે ઉદ્યોગોને અગાઉથી જાણ કરવામાં આવે. ભવિષ્યમાં દહેજના ઔદ્યોગિક વિસ્તરણને ધ્યાનમાં રાખીને વીજ નેટવર્કની ક્ષમતા વધારવા લાંબા ગાળાની યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવે.
